Nieuwe perspectieven voor de allerarmsten in Bolivia

Sinds de inauguratie van Evo Morales tot President van Bolivia in Tinawaku, de historische stad van de voorouders van de hoogland indianen, is het duidelijk: de Boliviaanse overheid bepaalt nu zelf de prioriteiten van ontwikkelingssamenwerking, zelfs als dat leidt tot minder financiële ondersteuning vanuit het Westen. Na jaren van Westerse invloeden staan nu de belangen van de indianen, de grote meerderheid van de bevolking en eveneens de groep allerarmsten van Bolivia, voorop.

Dit is een loffelijk streven en wordt onder andere mogelijk gemaakt door de enorme gasopbrengsten die Bolivia veel inkomsten zal opleveren. Zeker nu de overheid nieuwe contracten met multinationale gasbedrijven heeft afgesloten. Echter, op korte termijn moet nog veel gebeuren om de 80% arme bevolking een beter bestaan te geven. Daarom heeft Morales de Westerse steun grotendeels vervangen door financiële bijstand van een andere buitenlandse macht. Hugo Chavez, President van Venezuela en politiek voorbeeld voor Evo Morales, vult de kas aan.

Helaas heeft deze steun ook zijn prijs in de vorm van politieke en economische initiatieven die dwars door de belangen van grote groepen indianen, mijnwerkers, leraren en artsen, juist de achterban van Morales, heen gaan. Naar voorbeeld van Cuba en Venezuela moet niet alleen de oliesector genationaliseerd worden, maar moeten ook coöperatieven van kleine boeren en mijnwerkers genationaliseerd worden. Dit trekt een zware wissel op de populariteit van de President en heeft geleid tot dagelijkse rellen en demonstraties in alle delen van het land.

Daarom zoekt Morales weer toenadering tot andere bondgenoten waaronder Nederland. Nederland heeft hierbij het voordeel dat het al langer armoedebestrijding- en ICT programma’s via het Ministerie van Buitenlandse zaken en de belangrijkste Nederlandse ontwikkelingsorganisaties steunt.

Een van de meest heikele onderwerpen in Bolivia waar ook Nederland zich al jaren hard voor maakt, is landhervorming. Niet onverwacht zijn de grootgrondbezitters de eerste slachtoffers van de beloofde landhervorming door nieuwe overheid. Maar voor de landhervorming is het belangrijk om te weten wie, waar en waarvoor land wordt herverdeeld. CIDOB (www.cidob-bo.org), de Indigenous Organisation of Eastern Indian People, is een organisatie die zich daar onder meer mee bezig houdt. In samenwerking met IICD (www.iicd.org), het International Institute for Communication and Development, een onafhankelijke stichting ondersteund door het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken, heeft CIDOB, de grootste indianenorganisatie in de laaglanden van Bolivia, een informatiesysteem ontwikkeld dat een snelle legalisering van traditionele grondgebieden aan de indianen mogelijk maakt. Via internet kunnen de wijd verspreide belangrijkste indianenvolken nu informatie uitwisselen en communiceren via internet.

Inmiddels zijn 2.000 indianenleiders getraind in het gebruik van ICT voor hun strijd voor ‘Our Big House’ oftewel hun traditionele landrechten.

In navolging van dit programma is IICD door het Ministerie van Landbouw in Bolivia gevraagd een vergelijkbaar informatie systeem voor grondgebruik op nationaal niveau op te zetten. Dit moet het mogelijk maken om de zeer gefractioneerde informatie over landrechten en land beter te structuren en daarmee een beter nationaal beleid op te zetten, een van de belangrijkste aandachtspunten van de President.

Een tweede aandachtspunt voor de nieuwe regering is educatie, de basis voor lange termijn opbouw van de capaciteit van de bevolking. Hierbij is naast een grootschalig programma voor alfabetisering en volwassenenonderwijs ook de toepassing van ICT een belangrijk thema in het beleid van Evo Morales. In 2007 moet een groot deel van de scholen toegang hebben tot het Internet en computerlokalen. Een risico hierbij is, dat ICT niet wordt ingezet voor een werkelijke verbetering van de onderwijskwaliteit. Eén van de initiatieven die met steun van IICD zijn opgezet door lokale niet-gouvernementele organisaties Ayni Bolivia-Nederland (www.ayni.nl) en APCOB (www.apcob.org.bo) is een ICT-programma voor scholen, waarbij een leraren getraind worden in het ontwikkelen van lokaal onderwijsmateriaal en waarbij de ouders en de schoolleiding gezamenlijk zorg dragen voor het technische en financiële beheer van de computerlokalen. Het programma wordt inmiddels zelfstandig uitgevoerd door de scholen en uitgebreid naar andere delen in Bolivia.

Nederland levert op deze wijze een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van de allerarmsten in Bolivia. Door kennisoverdracht, een noodzakelijk element voor een beter toekomstperspectief, krijgen ook de allerarmsten toegang tot informatie, communicatie en kunnen zij participeren in het beleid van een charismatische, maar zeer centralistisch opererende President in Latijns-Amerika. Evo Morales heeft dus wel degelijk wat te zoeken in Nederland!

Over de auteur:
Dr. Stijn van der Krogt werkt vanuit het International Institute for Communication and Development (www.IICD.org), een onafhankelijke Nederlandse stichting gespecialiseerd in ICT en ontwikkelingssamenwerking, samen met lokale organisaties in Bolivia op het gebied van onderwijs, landbouw en bestuur. IICD zet zich in voor armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling op het gebied van onderwijs, goed bestuur, gezondheidszorg, landbouw en milieu in Afrika, Latijns-Amerika.